काठमाडौं । गोदावरी नगरपालिका–१४, वाडेगाउँमा गुँलागाः त्रयोदशी अर्थात् येँ पञ्चदानका अवसरमा जुगः जात्रा मनाइएको छ । जात्राका क्रममा स्थानीय नेवार समुदायले आफ्नो मौलिक पहिचान झल्काउने भेषभूषा, परम्परागत बाजागाजा र सांस्कृतिक झाँकीसहित गाउँ परिक्रमा गरेका छन् ।
जुगः जात्रा नेवार बौद्ध समुदायको धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परासँग जोडिएको पर्व हो । गुँला पर्वअन्तर्गत पर्ने गुँलागाः त्रयोदशीलाई येँ पञ्चदान तथा जुगः चःह्रे पूजाका रूपमा मनाउने परम्परा रहेको छ । नेपाल संवत्को गुँला महिनामा मनाइने यस पर्वमा दान, पूजा तथा चैत्य दर्शनलाई विशेष महत्व दिइन्छ ।
वाडेगाउँको जात्रामा सहभागी स्थानीयले परम्परागत नेवारी पहिरन लगाएर विभिन्न सांस्कृतिक झाँकी प्रस्तुत गरेका थिए । मौलिक बाजाको धुनसँगै अघि बढेको झाँकीले गाउँको पुरानो सांस्कृतिक वातावरणलाई पुनर्जीवित गरेको देखिन्थ्यो । नयाँ पुस्ताको सहभागिताले पुस्तान्तरण हुँदै आएको जात्रा र संस्कृतिलाई निरन्तरता दिने प्रयाससमेत देखिएको छ ।
जात्राको धार्मिक पक्ष भने बुद्ध दर्शनसँग जोडिएको छ । पञ्चदान पर्वमा बौद्ध परम्पराअनुसार दान गर्ने चलन रहिआएको छ । विभिन्न स्थानमा यस अवसरमा अन्न तथा अन्य सामग्री दान गर्ने, चैत्य तथा विहारमा पूजा गर्ने र बुद्धसँग सम्बन्धित धार्मिक गतिविधि संचालन गर्ने परम्परा रहेको पाइन्छ ।
वाडेगाउँमा पनि जुगः जात्राका क्रममा चिभाः चैत्यमा पूजा तथा दर्शन गर्ने र त्यसपछि गाउँ परिक्रमा गर्ने परम्परालाई निरन्तरता दिइएको स्थानीय सांस्कृतिक अभ्याससँग सम्बन्धित विवरणले देखाउँछ । धार्मिक अनुष्ठानसँगै सामूहिक रूपमा गाउँ परिक्रमा गर्ने अभ्यासले समुदायबीचको सामाजिक सम्बन्ध र सांस्कृतिक एकतालाई बलियो बनाउने गरेको छ ।
जुगः जात्राको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष मौलिक सांस्कृतिक पहिचानको संरक्षण हो । आधुनिक जीवनशैलीको प्रभावसँगै पुराना बाजा, भेषभूषा, धार्मिक विधि र सामुदायिक संस्कार क्रमशः कमजोर हुँदै गएको अवस्थामा यस्ता जात्रा स्थानीय संस्कृति नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने माध्यम बनेका छन् । गोदावरी क्षेत्र आफैँ पनि विभिन्न ऐतिहासिक मठमन्दिर, चैत्य, विहार तथा जात्रापर्वका कारण सांस्कृतिक रूपमा महत्वपूर्ण क्षेत्र मानिन्छ ।
गोदावरी नगरपालिकाको स्थानीय पाठ्यक्रमसमेत स्थानीय धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदालाई महत्व दिँदै विभिन्न जात्रा र पर्वलाई स्थानीय पहिचानका रूपमा समेटेको देखिन्छ । यसले वाडेगाउँलगायत नगर क्षेत्रका परम्परागत संस्कार र सम्पदाको संरक्षण तथा पुस्तान्तरणको आवश्यकतालाई थप उजागर गर्छ ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
